Miyom Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Miyomlar

Kadın sağlığını ilgilendiren konuların başında gelen ve üreme çağındaki kadınlarda en sık rastlanan iyi huylu tümörler miyomlardır. Pek çok kadın, rutin bir jinekolojik muayene sırasında rahminde miyom olduğunu öğrendiğinde endişeye kapılabilir. Ancak miyomlar, kansere dönüşme riski oldukça düşük olan, çoğu zaman sessiz ilerleyen fakat yerleşim yerine göre yaşam kalitesini ciddi oranda etkileyebilen yapılardır. Bu süreçte doğru tanı, miyomun türünün belirlenmesi ve kişiye özel tedavi planının oluşturulması büyük önem taşır. Op. Dr. Deniz Gökalp olarak bu yazımızda, miyomların neden oluştuğundan güncel tedavi yöntemlerine kadar tüm süreci, aklınızdaki soru işaretlerini giderecek şekilde detaylandırdık.

Miyom Nedir ve Neden Oluşur

Miyom, rahmin kendi kas tabakasından (myometrium) köken alan, genellikle yuvarlak hatlı ve sert kıvamlı kitlelerdir. Tıbbi literatürde “leiomyoma” olarak da adlandırılan bu yapılar, bir bezelye tanesi büyüklüğünde olabileceği gibi, rahmi bir portakal büyüklüğüne, hatta ileri vakalarda bir basketbol topu boyutuna kadar genişletebilirler. Tek bir tane olabilecekleri gibi, aynı anda rahmin farklı bölgelerinde irili ufaklı çok sayıda miyom da görülebilir.

Miyomların oluşum nedeni tıp dünyasında hala net olarak tek bir sebebe bağlanamasa da, en güçlü etkenin hormonlar olduğu bilinmektedir. Özellikle kadınlık hormonu olan östrojen, miyomların büyümesini tetikleyen temel yakıttır. Bu nedenle östrojen üretiminin aktif olduğu üreme çağında miyomlar büyümeye meyilliyken, menopoz döneminde hormon seviyelerinin düşmesiyle birlikte genellikle küçülme eğilimi gösterirler. Bunun yanı sıra genetik yatkınlık da önemli bir faktördür; annesinde veya kız kardeşinde miyom öyküsü olan kadınların bu durumla karşılaşma ihtimali, diğer kadınlara göre daha yüksektir.

En Sık Görülen Miyom Belirtileri

Miyomlar, rahimdeki yerleşim yerlerine ve boyutlarına göre çok farklı semptomlar gösterirler. Aslında pek çok kadın, rutin kontroller yapılana kadar rahminde bir veya birden fazla miyom taşıdığından habersizdir. Miyomlar, “sessiz” kalıp hiçbir şikayet yaratmayabileceği gibi, bulundukları konuma göre çok şiddetli ağrılara veya fonksiyon bozukluklarına da neden olabilirler.

Genel tabloya bakıldığında, semptomların şiddetini belirleyen ana faktör miyomun rahmin neresinde büyüdüğüdür. Örneğin, rahmin dış yüzeyine doğru büyüyen (subserozal) miyomlar kanamadan ziyade çevre organlara bası yaparak belirti verirken; rahim iç dokusuna (submüköz) yerleşen miyomlar çok daha küçük boyutlarda olsalar bile şiddetli kanama sorunlarına yol açabilirler. En sık karşılaşılan genel şikayetler arasında karın şişliği, cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni) ve kronikleşen kasık ağrıları yer alır.

Adet Düzensizliği ve Yoğun Kanama Şikayetleri

Miyom tanısı alan kadınların doktora başvurmasındaki en yaygın ve en rahatsız edici neden, adet kanamalarındaki düzensizlik ve aşırılıktır. Miyomlar, rahim duvarının kasılma yeteneğini engelleyerek veya rahim iç yüzey alanını genişleterek kanamanın durmasını zorlaştırır. Bu durum, adet dönemlerinin normalden çok daha uzun sürmesine (10 günü aşan kanamalar) ve kanama miktarının ped yetiştirilemeyecek kadar yoğun olmasına neden olur.

Bu yoğun kanamalara sıklıkla pıhtılaşmalar da eşlik eder. Hastalar genellikle “parça düşürme” şeklinde tarif ettikleri büyük kan pıhtılarıyla karşılaşırlar. Her ay düzenli olarak yaşanan bu aşırı kan kaybı, vücudun demir depolarını hızla tüketir. Sonuç olarak tedavi edilmeyen miyom vakalarında derin bir kansızlık (anemi) tablosu gelişir. Kişi kendini sürekli yorgun, halsiz hisseder, merdiven çıkarken nefes nefese kalır ve cilt rengi soluklaşır. Yani miyom sadece jinekolojik bir sorun değil, yarattığı kansızlık nedeniyle tüm vücut sistemini etkileyen bir sağlık problemine dönüşebilir.

Kasık Ağrısı ve Bası Hissi

Miyomlar büyümeye devam ettikçe, leğen kemiği (pelvis) boşluğunda yer kaplayan bir kitle haline gelirler ve çevre organlara baskı yapmaya başlarlar. Bu durum, hastalar tarafından genellikle karın alt bölgesinde sürekli bir dolgunluk, ağırlık hissi veya aşağıya doğru çekilme ağrısı olarak tarif edilir. Miyomun yerleştiği bölge, şikayetin yönünü belirler.

Eğer miyom mesaneye (idrar torbası) yakın bir bölgede büyürse, mesane kapasitesini daraltarak sık sık idrara çıkma isteğine neden olabilir. Hatta bazı durumlarda hasta idrarını tam boşaltamıyormuş gibi hissedebilir. Eğer miyom rahmin arka duvarında ve bağırsaklara yakın bir konumdaysa, rektum üzerine baskı yaparak kabızlığa, gaz sancılarına veya dışkılama zorluğuna yol açabilir. Ayrıca bele ve bacaklara vuran ağrılar da, sinirlere bası yapan büyük miyomların sık görülen belirtileri arasındadır.

Miyom Tanısı Nasıl Konulur

Miyom tanısı koymak, günümüz teknolojisiyle oldukça hızlı ve ağrısız bir süreçtir. Genellikle hastanın şikayetleri dinlendikten sonra yapılan rutin bir jinekolojik muayene sırasında rahimdeki büyüme veya düzensizlik elle hissedilebilir. Ancak kesin tanı ve miyomların haritalandırılması için “Ultrasonografi” altın standarttır.

Karından veya vajinal yolla yapılan ultrason muayenesi ile miyomların sayısı, boyutları ve rahim içindeki tam konumları milimetrik olarak ölçülebilir. Bu görüntüleme, tedavi planını belirlemek için kritik öneme sahiptir. Örneğin, sadece takip edilecek bir miyom ile ameliyat gerektiren bir miyomun ayrımı ultrason görüntüsüyle netleşir. Daha karmaşık vakalarda veya çok sayıda miyomun olduğu durumlarda, cerrahi planlamanın daha hassas yapılabilmesi için MR (Manyetik Rezonans) görüntülemesine de başvurulabilir.

Miyom Tedavisinde Takip ve İlaç Yaklaşımları

Miyom tanısı konulması, mutlaka hemen ameliyat masasına yatılacağı anlamına gelmez. Eğer miyomlar küçükse, hastada ciddi bir kanama veya ağrı şikayeti yaratmıyorsa ve kötü huylu olma şüphesi taşımıyorsa, en doğru yaklaşım “bekle ve gör” yöntemidir. Bu süreçte hasta genellikle 6 aylık periyotlarla ultrason muayenesine çağrılır ve miyomun büyüme hızı takip edilir. Özellikle menopoza yaklaşan kadınlarda, hormon seviyelerinin düşmesiyle miyomların kendiliğinden küçüleceği öngörüldüğü için cerrahi müdahaleden kaçınılabilir.

İlaç tedavisi ise genellikle miyomları tamamen yok etmekten ziyade, semptomları hafifletmeye veya ameliyat öncesi miyomları küçültmeye yöneliktir. Ağrı kesiciler ve doğum kontrol hapları, aşırı kanamayı kontrol altına almak ve adet sancılarını azaltmak için kullanılabilir. Bazı durumlarda, hastayı geçici olarak menopoza sokan özel iğneler (GnRH analogları) kullanılarak miyomların hacimce küçülmesi sağlanır; ancak bu ilaçlar uzun süreli kullanıma uygun değildir ve ilaç kesildiğinde miyomlar tekrar eski boyutlarına dönebilir.

Miyom Ameliyatı ve Cerrahi Seçenekler

Hastanın yaşam kalitesi ciddi şekilde düşüyorsa, kanamalar kansızlığa yol açacak boyuttaysa veya miyom hızla büyüyorsa cerrahi müdahale kaçınılmaz hale gelir. Cerrahi yaklaşım, hastanın yaşına, çocuk isteğine ve miyomun konumuna göre ikiye ayrılır:

1. Miyomektomi (Miyomun Alınması): Çocuk sahibi olmayı düşünen veya rahmini korumak isteyen hastalarda uygulanan yöntemdir. Sadece miyom çıkarılır, rahim dokusu yerinde bırakılır ve onarılır.
2. Histerektomi (Rahmin Alınması): Çocuk isteği olmayan, menopoza yakın veya miyomları çok yaygın olan hastalarda tercih edilen kesin çözümdür.

Günümüzde miyom ameliyatları teknolojinin gelişmesiyle birlikte “Laparoskopik” (kapalı) yöntemle veya “Histeroskopik” (vajinal yoldan, kesi olmadan) yöntemle konforlu bir şekilde yapılabilmektedir. Kapalı ameliyatlar, hastanın karnında büyük bir kesi olmadığı için iyileşme sürecini hızlandırır, ağrıyı minimuma indirir ve hastanın günlük hayatına kısa sürede dönmesine olanak tanır. Açık ameliyat ise genellikle çok büyük ve karmaşık miyomlarda tercih edilir.

Miyomların Gebeliğe Etkisi Var Mıdır

Miyom teşhisi alan kadınların en büyük korkusu genellikle “Çocuğum olmayacak mı?” endişesidir. Ancak bu konuda içinizi ferah tutmakta fayda var; miyom sahibi olmak kesinlikle kısırlık (infertilite) anlamına gelmez. Pek çok kadın, rahminde miyom olduğunu bilmeden hamile kalır ve sağlıklı bir doğum gerçekleştirir. Burada belirleyici olan tek faktör, miyomun rahim içindeki konumu ve boyutudur.

Eğer miyom, rahmin iç duvarına (submüköz) yerleşmişse veya rahim boşluğunu deforme ediyorsa, bebeğin yerleşmesini engelleyebilir veya tıpkı bir spiral gibi davranarak gebeliğin oluşumunu zorlaştırabilir. Bu tür durumlarda, gebelik planlamadan önce basit bir operasyonla miyomun alınması doğurganlık şansını ciddi oranda artırır. Ancak rahmin dışına doğru büyüyen miyomlar genellikle gebe kalmaya engel teşkil etmez.

Gebelik sürecinde ise miyomlar hormonların etkisiyle bir miktar büyüyebilir ve bazen karın ağrısına neden olabilir. Ayrıca miyomun yerleşim yerine bağlı olarak erken doğum riski veya doğum kanalını tıkaması durumunda sezaryen gerekliliği doğabilir. Bu nedenle miyomlu bir gebelik süreci, “riskli gebelik” kategorisinde değilse bile, normalden biraz daha sıkı takip gerektiren, ancak genellikle mutlu sonla biten bir süreçtir.