Bebeğin Suyu Azalırsa Ne Olur? Amniyon Sıvısı Neden Azalır ve Ne Zaman Tehlikelidir?
Ekim 1, 2026
PCOS Artık PMOS Olarak Adlandırılıyor: PMOS Nedir? Yeni İsmi Ne Anlama Geliyor?
Ekim 1, 2026
Bartholin Kisti Nedir ve Nasıl Oluşur?
Bartholin kisti, vajina girişinin iki yanında yer alan Bartholin bezlerinden birine ait salgı kanalının kapanmasıyla sıvının bez içinde birikmesi sonucu gelişen bir oluşumdur. sıvı dolu bir yapıdır. Bartholin bezleri normalde vajinal bölgenin nemlenmesine yardımcı olan az miktarda salgı üretir ve bu salgı küçük kanallar aracılığıyla vajina girişine ulaşır.
Bezden çıkan kanal herhangi bir nedenle tıkandığında üretilen sıvı dışarı boşalamaz ve bez içerisinde birikmeye başlar. Zamanla bu birikim büyüyerek Bartholin kistinin oluşmasına yol açabilir. Kistin büyüklüğü kişiden kişiye değişebilir; bazıları fark edilmeyecek kadar küçük kalırken bazıları günlük yaşamı etkileyebilecek boyuta ulaşabilir.
Küçük Bartholin kistleri çoğu zaman ağrıya veya belirgin bir şikâyete neden olmaz. Kadın, vajina girişinin bir tarafında küçük ve yumuşak bir şişlik fark edebilir. Kist büyüdüğünde ise yürürken, otururken veya cinsel ilişki sırasında baskı ve rahatsızlık hissi ortaya çıkabilir.
Kistin içerisinde enfeksiyon gelişmesi durumunda Bartholin apsesi oluşabilir. Bu durumda şişlik kısa sürede büyüyebilir; belirgin ağrı, hassasiyet, kızarıklık ve bazı hastalarda ateş görülebilir. Apse gelişmesi, basit bir Bartholin kistine göre daha hızlı tıbbi değerlendirme gerektirir.
Bartholin kisti ile apse aynı durum değildir. Kist, kanalın tıkanması sonucu sıvı birikmesini; apse ise bu bölgede enfeksiyon ve iltihap gelişmesini ifade eder. Tedavi yaklaşımı da oluşumun büyüklüğüne, belirtilere ve enfeksiyon bulunup bulunmamasına göre belirlenir.
Bartholin Kisti Neden Olur? Enfeksiyonla İlişkili midir?
Bartholin kistinin temel nedeni, bezin ürettiği salgıyı vajina girişine taşıyan kanalın tıkanmasıdır. Kanal kapandığında salgı dışarı çıkamaz ve bez içerisinde birikerek zamanla kistik bir yapı oluşturabilir.
Kanalın neden tıkandığı her zaman kesin olarak belirlenemeyebilir. Bölgedeki tahriş, travma, geçirilmiş enfeksiyonlar veya kanal çevresindeki dokularda oluşan değişiklikler tıkanmaya zemin hazırlayabilir. Bazı kadınlarda ise belirgin bir neden bulunmadan Bartholin kisti gelişebilir.
Bartholin kistinin oluşması için mutlaka enfeksiyon bulunması gerekmez. Kist ve enfeksiyon birbirinden farklı durumlardır. Ancak kistin içerisine bakterilerin ulaşması halinde enfeksiyon gelişebilir ve sıvı birikimi apseye dönüşebilir.
Bartholin apselerinde tek bir mikroorganizma sorumlu olmayabilir. Vajinal ve bağırsak florasında doğal olarak bulunan farklı bakteriler enfeksiyona yol açabilir. Bazı vakalarda cinsel yolla bulaşan enfeksiyon etkenleri de araştırılabilir ancak her Bartholin kisti veya apsesi cinsel yolla bulaşan bir hastalıkla ilişkili değildir.
Tekrarlayan şişliklerde veya özellikle 40 yaşından sonra yeni ortaya çıkan Bartholin bölgesi kitlelerinde yalnızca kist olduğu varsayılmadan jinekolojik değerlendirme yapılması önemlidir. Gerekli görülen durumlarda dokudan örnek alınarak farklı hastalıkların dışlanması gerekebilir.
Bartholin Kistinin Belirtileri Nelerdir ve Apseye Dönüştüğü Nasıl Anlaşılır?
Bartholin kistinin oluşturduğu belirtiler, kistin büyüklüğüne ve enfeksiyon gelişip gelişmediğine göre değişebilir. Küçük kistler çoğu zaman herhangi bir yakınmaya neden olmaz ve rutin jinekolojik muayene sırasında fark edilebilir.
Kist büyüdükçe vajina girişinin bir tarafında ele gelen şişlik veya dolgunluk hissi ortaya çıkabilir. Yürüme, uzun süre oturma, egzersiz veya cinsel ilişki sırasında bölgede baskı ve rahatsızlık hissedilebilir. Enfeksiyon bulunmayan kistlerde şiddetli ağrı genellikle ön planda değildir.
Kistin enfekte olarak apseye dönüşmesi durumunda belirtiler daha belirgin hale gelir. Şiddetli ve giderek artan ağrı, hassasiyet, kızarıklık ve şişliğin hızla büyümesi Bartholin apsesini düşündürebilir. Ağrı bazı kadınlarda oturmayı veya yürümeyi güçleştirecek kadar yoğun olabilir.
Enfeksiyon ilerlediğinde ateş ve genel halsizlik gibi belirtiler de tabloya eşlik edebilir. Apse bazen kendiliğinden açılarak iltihaplı sıvının boşalmasına ve ağrının azalmasına neden olabilir. Ancak şikâyetlerin azalması, enfeksiyonun tamamen ortadan kalktığını veya tekrar etmeyeceğini göstermez.
Vajina girişinde kısa sürede büyüyen ve ağrılı hale gelen bir şişlik fark edildiğinde, özellikle ateş de eşlik ediyorsa jinekolojik değerlendirme geciktirilmemelidir. Muayene ile oluşumun basit bir Bartholin kisti mi yoksa tedavi gerektiren bir apse mi olduğu belirlenebilir.
Bartholin Kisti Kendiliğinden Geçer mi, Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Küçük, enfeksiyon gelişmemiş ve herhangi bir şikâyete yol açmayan Bartholin kistleri bazı kadınlarda tedavi gerektirmeden takip edilebilir. Kanalın yeniden açılmasıyla kistin içerisindeki sıvı kendiliğinden boşalabilir ve şişlik zaman içerisinde küçülebilir.
Hafif yakınmaların bulunduğu durumlarda ılık oturma banyoları bölgedeki rahatsızlığın azalmasına ve kistin kendiliğinden boşalmasına yardımcı olabilir. Ancak kisti evde sıkmak, iğneyle delmek veya boşaltmaya çalışmak enfeksiyon ve doku hasarı riskini artırabileceği için önerilmez.
Kist giderek büyüyorsa, tekrarlıyorsa veya yürürken, otururken ve cinsel ilişki sırasında rahatsızlık oluşturuyorsa jinekolojik değerlendirme yapılmalıdır. Özellikle şiddetli ağrı, hızla artan şişlik, kızarıklık, hassasiyet veya ateş ortaya çıkması apse gelişimini düşündürebilir ve tıbbi müdahale gerektirebilir.
Kistin kendiliğinden açılması sonrasında ağrının azalması da sorunun tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir. Kanal yeniden tıkanabileceği için bazı kadınlarda Bartholin kisti veya apsesi tekrar gelişebilir.
Özellikle 40 yaşından sonra vajina girişindeki Bartholin bezi bölgesinde yeni bir kitle ortaya çıkması durumunda muayene geciktirilmemelidir. Bu yaş grubunda nadir görülen farklı hastalıkları dışlamak amacıyla doktor tarafından biyopsi veya kitlenin çıkarılarak patolojik olarak incelenmesi gerekli görülebilir.
Bartholin Kisti Nasıl Tedavi Edilir ve Tekrarlar mı?
Bartholin kistinin tedavisi; kistin büyüklüğüne, oluşturduğu şikâyetlere, enfeksiyon bulunup bulunmadığına ve daha önce tekrarlayıp tekrarlamadığına göre belirlenir. Küçük ve ağrısız kistlerde herhangi bir işlem yapılmadan takip yeterli olabilir.
Ağrılı veya apseye dönüşmüş Bartholin kistlerinde, biriken sıvının dışarı alınması gerekebilir. Yalnızca kistin boşaltılması bazı durumlarda geçici rahatlama sağlasa da kanalın tekrar kapanması kistin yeniden oluşmasına neden olabilir. Bu nedenle uygun hastalarda Word kateteri yerleştirilerek sıvının boşalmaya devam etmesi ve yeni bir kanal oluşması sağlanabilir.
Tekrarlayan Bartholin kistlerinde veya apselerinde marsupializasyon adı verilen cerrahi yöntem uygulanabilir. Bu işlemde kist açıldıktan sonra kenarları çevredeki dokuya dikilerek kalıcı bir açıklık oluşturulur. Böylece bezin salgısının yeniden birikme ihtimalinin azaltılması amaçlanır.
Antibiyotik tedavisi ise her Bartholin kistinde rutin olarak kullanılmaz. Enfeksiyonun çevre dokulara yayıldığı, ateşin eşlik ettiği veya belirli enfeksiyon risklerinin bulunduğu durumlarda gerekli görülebilir. Cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondan şüpheleniliyorsa buna yönelik testler de planlanabilir.
Bartholin kisti tedaviden sonra tekrarlayabilir. Sık tekrarlayan ve diğer yöntemlerle kontrol altına alınamayan vakalarda Bartholin bezinin cerrahi olarak çıkarılması değerlendirilebilir. Op. Dr. Deniz Gökalp, uygulanacak yöntemin hastanın yaşı, kistin özellikleri, enfeksiyon durumu ve tekrarlama öyküsü birlikte değerlendirilerek belirlenmesinin önemli olduğunu belirtmektedir.
